Kızıl Fener ve Tarihsel Bir Hatırlatma
Ankara tedirgin, Ankara sinsi hesaplar peşinde. TKP yöneticileri Anadolu’ya geliyor. Parti örgütleri yoldaşların gelmeleri ile ilgili raporlarını Süleyman Sami’ye veriyor. Ne yazık ki, o bu raporları M. K.’ya bildirmez. Kazım Karabekir bölgesinde bir katliama izin vermez, ama katliamların mimarı onun kurmay başkanı Rüştü Bey’dir. Durumu daha net olarak kavrayabilmek için bu dönemdeki siyasî trafiğe bir göz atmak yeterlidir. Deli Hamit 17 ?ubat 1920’de Trabzon valisidir. 23 Haziran’da Ankara’ya milletvekili olarak gider. 26 Eylül’de yine Trabzon valisi olur. 14 Ekim 1920’de Erzurum valisi olur. O ilk tayininde Trabzon Garnizon Komutanı Rüştü Paşa da Kazım Karabekir’in kurmay başkanı olarak Kazım Dirik’in yerine atanır. TKP kafilesi yola çıkar. Süleyman Sami Erzurum’da kalır. Bayburt’ta Yzb. Nedim Agah ve Yzb. Yakup hastalık nedeniyle kafileden ayrılırlar. Erzurum’da barındırılmayıp Trabzon’a sevk edilen ve varan kafileden Yahya’nın dava vekili Mehmet Efendi’nin kardeşi Veteriner Yzb. Abdulkadir de ayrılır. Çünkü Yahya, Mehmet Efendi’ye: “Mustafa Suphi ve arkadaşlarını ortadan kaldırmak için Ankara’dan mektup aldım.” Bunu açıklayan Abdulkadir Bey’in yeğeni Trabzon ve Yalova noterliği yapan Salih Çağatay’dır. (Tarihçi Mahmut Goloğlu ‘Cumhuriyete Doğru’ eserinin 336. sayfasında) Kazım Karabekir ise, gelenlerdeki altın miktarının 30.000 Rus-Osmanlı altını olarak belirtir. (‘Enver Paşa’ adlı eserinde sayfa 344)
Gelenler kayığa/motora bindirilir, ama binerken eski ittihatçı Mehmet Emin alıkonur. Mehmet Emin 1968 yılına kadar İstanbul ?ehremini’nde yaşamını sürdürür. Ardından motor denize açılır ve hemen arkasından Faik Reis ile katiller yola çıkarılır.
Katiller sırasıyla: 1) Kayıkçılar kahyası Yahya, 2) 1. Fıkra komutanı Nuri, 3) Erkanı Harbi Zeki, 4) Trabzon Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti reisi Rıza, 5) Ahmet Barutçuzade, 6) Hafızzade Ömer Vasfi, 7) Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti üyesi Hoca Mahmut, 8) Hatipzade Mustafa, 9) Üye Deniz, 10) Genel Meclis üyesi Molla Bey, 11) Trabzon’da Tümen Komutanlığı yapan ve 9. Kolordu Komutan vekilliğine atanan Rüştü Bey.
TKP Kadroları Karadeniz’de katledilir.
Katledilen Yoldaşlarımız: 1) Mustafa Suphi, 2) Ethem Nejat, 3) Hilmioğlu Hakkı, 4) İsmail Hakkı Topçu, 5) Bahaeddin, 6) Kazım Hulusi, 7) Maksut Ekşi, 8) Hayrettin, 9) Emin Çelik, 10) Mehmet Ali, 12) Tevfik, 13) Halitoğlu Mehmet, 14) Kazım Ali, 15) Cemil Nazmi.
Mustafa Suphi’nin eşi Meryem (Maria) yoldaş, bir rivayete göre Rizeli balıkçılara verilir. Diğer bir rivayete göre gördüğü “kirli işlemlerden” sonra yarı deli bir vaziyette 1960’lı yıllarına kadar Trabzon’da yaşadığıdır. Trabzon’da yapılacak ciddî bir araştırma bunu doğrulayacaktır.
Katliamın sorumlularından Kahya Yahya, 3 Temmuz 1922’de Soğuksu safiye yerine giderken İ. Galip Tekçe tarafından ortadan kaldırılır. Deli Hamit, 1924’te hastalıktan ölür. Garnizon Komutanı Rüştü Bey 1926 İzmir Suikastında 13-14 Temmuz 1926’da asılır. Barutçuzadenin oğlu Faik Ahmet Barutçu CHP milletvekili olur. Yahya’nın cenazesindeki mezar konuşmasını CHP milletvekili Ferda Güley yapar. Katliamları meclis gündemine taşıyan Ali ?ükrü Bey Topal Osman tarafından ortadan kaldırılır. Topal Osman’ın torununun biri deli, diğeri ise, Giresun vergi rekortmeni Osman Feridunoğlu’dur ve Tofaş bayiliği yapmaktadır. 19 Eylül 1922 yılında Giresun’a gelen Atatürk, “Bu vatan için böyle şeyler olur” der. Atatürk yine oğlu Mustafa’ya “Baban cumhuriyet kurbanı oldu” der.
Türk İnkılâp Enstitüsü’ndeki belgelere bakılabilinirse konu aydınlanır. Belge No: 24/3070-3076, 3342-3344. Buradaki kayıtlara göre, Karadeniz’de katledilenler, Mustafa Suphi ve 17 yoldaşıdır.
Burada bir not daha düşelim: Topçu İsmail Hakkı Bey Bolşevik Alayı Komutanı İsmail Hakkı Bey değildi. Çünkü o ?evket Bey’in akrabası ve Çerkez Ethem’in komutanıdır. Ethem Yunanlılara sığınırken o ayrılmış ve Ankara’da törenle karşılanmış kısa bir müddet sonra da asılmıştır.
8 Mart 2008
Internet Explorer 5 ve 6 sürümleri ile siteyi doğru görüntüleyemezsiniz.
Sitede gördüğünüz teknik aksaklık ve arızaları bize bildiriniz.