15 Kırmızı Karanfili Asla Unutmadık Katledenleri Asla Bağışlamayacağız!
28-29 Ocak 1921’i unutmayın yoldaşlar. Evet yoldaş Mustafa Suphi ve yoldaşlarının Kemalistler tarafından barbarca katledilmelerinin 87. yıldönümünde yoldaş Mustafa Suphi’nin bir konuşmasından bir bölüm sunuyorum. Mustafa Suphi, enternasyonal işçi sınıfının 1 Mayıs bayramı nedeniyle Bakû’de “Müslüman İşçilere” hitabından alıntıyla yazıma başlıyorum: “Bütün dünyadaki mazlum insanların bekledikleri mutlu gün, bütün dünyadaki mazlum halkların kaderini birbirine bağlayan büyük emeğin bayramı. Yoldaşlar çok kalmadı o bütün insanların kardeşlik bayramına. Bana inanınız, sizin gönlünüzde sizin ruhlarınızda çalkalanan deryalara, Avrupa’nın o zalim kuvvetleri, o cansız hisarlar, demir zırhlar ve altın mihraplar karşı duramaz. Hisarlar, mihraplar yıkılır, zırhlar delinir, fakat ruh ölmez yükselir. Bu yükseklikler altında ise zalim aciz kalır, nefesini teslim eder, mahvolur. Fakat siz ey esir ve mazlum halklar, hazır mısınız savaşa, dünyanın mutluluğunu, insanın bahtını zalimlerden kurtarmaya? Kendinize daima bu soruyu sorunuz, vicdanınızı dinleyiniz. Düşününüz ki en büyük zafer günleri geleceğiniz ve mutluluğunuz için hapse, zindana, kana, ateşe ve ölüme sabır ettikleriniz tarihi olgular karşınızda size şan verecektir. Düşününüz ki en şanlı şenlikler kendi kaderinizi alacağınız günlerde gerçekleşecektir.”
Mustafa Suphi yoldaşımız Ekim Devrimi ve Lenin Çağının ilk Türkiyeli komünistlerindendir. Büyük Ekim Sosyalist Devrimi’ne aktif olarak katıldı ve devrimin bağrından Türkiye coğrafyasının ilk komünist örgütlenmesini (devrimci sınıf partisini) gerçekleştirdi. Aynı günlerde ilk komünist yayın organı olanYeni Dünya’yı yayınladı. Komünist Manifesto’yu çevirmeye girişti. Komünist Enternasyonal’in Mart 1919’daki Kuruluş Kongresi’ne katıldı ve bu kongrede bir konuşma yaptı. Bakû’de Eylül 1920’de yapılan Ulusal ve Toplumsal Kurtuluş İçin 1. Doğu Halkları Kurultayı Başkanlık Divanı’nda Türkiyeli işçi, emekçi, köylüleri temsilen yer aldı. Türkiye Komünist Partisi Kızıl Ordusu ile birlikte kuruldu. Türkiye Komünist Hareketi’nin kollarının birleşmesini sağladı ve komünistlerin tek bir çatı altında toplanmasını gerçekleştirdi. Komünistlerin parti birliği sorununu çözdü. Birleşme ve kuruluş kongresi olan 10 Eylül 1920 Bakû TKP 1. Kongresi’nde hareketin ilk önderi olarak genel başkan seçildi. Komünist hareketin ideallerinin-strateji ve taktiklerinin formüle edildiği ilk programın hazırlanmasına katıldı.
Mustafa Suphi yoldaş 1883’te Giresun’da doğmuştur. Babası eski Konya Valisi Ali Rıza, annesi Samsunlu Halil Hilmi’nin kızı Memnune Hanım’dır. Ailece asıl memleketleri Samsun’dur. Suphi ilk tahsilini Kudüs ve ?am’da, lise tahsilini Erzurum’da, yüksek tahsilini Hukuk Mektebi ?ahanesi’nde ve Paris Siyasal Bilimler (Science Politique) Okulu’nda tamamladı. Avrupa’ya eski dönemde gitmiş ve inkılaptan 1.5 yıl sonra dönmüştür. 1911’de Tanin ve Hak gazetelerine yazılar yazar. İpham gazetesinin müdürlüğünü üstlenmiştir. Mahmut ?evket Paşa’nın öldürülmesi olayına karıştığı iddiası ile 1914’te Sinop’a sürgün edilir. Jandarma bölük komutanı sürgünde arkadaşlarına karşı zalim ve eziyetin en dehşetlerini uygulamakla zevk alan Yüzbaşı Muhsin’i elindeki ağır bastonu ile güzel bir döver ve Suphi yoldaş gizlice bir tekne ile arkadaşlarıyla birlikte Karadeniz’e açılır. Sinop’tan kaçışı başlı başına bir serüvendir. Rusya topraklarına ayak bastıklarında ayrılırlar. Birlikte kaçtıkları arkadaşlarının büyük bir kısmı Batı ülkelerine sığınır. Suphi ise devrim ateşlerinin tutuştuğu Rusya’da kalır ve savaş çıkınca da Çarlık tarafından Sibirya’ya sürülür. Ve savaş tutuklusu olarak önce Sibirya’ya, sonra Kırgızistan Uralsk’a gönderilir. Ekim Devrimi’nden sonra Moskova’ya gelen Suphi yoldaş Centro Muskom’da Enternasyonal Propaganda Bölümü’nü oluşturdu. Müslüman Komiserliği’nde çalıştı. Doğu halkları ‘şovenizmi’ne karşı burada savaştı. Kısa sürede Türkiyeli savaş tutsakları için Yeni Dünya isimli haftalık sosyalist dergi çıkardı. Bu çevrede sağlam bir Türk(iyeli) Marksistleri çekirdeği oluşturdu. Kazan’ın düşüşünden birkaç hafta önce Sovyet Tüm Rusya Kongresi’ne Müslüman delegesi seçildi. Girişimi ve yönetimi altında isyan eden Çekoslovak savaş tutsaklarına karşı, Türk(iyeli) savaş tutsaklarından bir alay düzenledi. Türk Sosyalistlerinin Tüm Rusya Taslağı’nı hazırladı, orada. KP tüzüğü ile aynı olan tüzüğü tek bir komünist örgütte birleştirmeyi sağladı. Türk Hükümeti buna karşı gelmekteydi. Hatta provokasyonlar düzenledi. Ayrıca Müslüman İşleri Komiseri Molla Nur Vahida’nın Kazan’da Çekoslovaklar tarafından öldürülmesi ve Müslüman Bilim Enstitüsü’nü yıkmaları üzerine enstitünün yeniden kurulmasına katıldı. Tatar ve savaş tutsakları ile parti çalışmalarını sürdürdü. Suphi yoldaş Markomin Delce, 1918’de Moskova, Petrograd ve diğer kentlerde enternasyonal mitinglerde faal olarak yer alır. 1919 Mart’ında 3. Enternasyonal’in 1. Kongresi’ne katılır. Kurula alınınca Enternasyonal’de görevlendirilir. Yeni Dünya gazetesini de Enternasyonal’de çalıştığı yere taşır. RKP Bölge Komitesi üyesi ve Tatar Bürosu Başkanı oldu ve otorite kazandı. Beyazlarla çarpışan Kırım Tatarları ve Türk işçilerinden oluşan Enternasyonal Doğu Alayı’nı kurdu. Kiev civarında Petliyura ve Denikin’in kuşatma çemberini yarabildi. Oradan Türkistan’a, Samara’ya gitti ve Samara’da çalıştı. Azerbaycan’da Sovyet rejimi kurulunca Azerbaycan’a geçti. O sırada Taşkent’te Propaganda Büro Başkanı idi. Bakû’ye geldiğinde Suphi yoldaş, İttihatçıların yönetiminde kurulan sahte Türk Komünist Partisi’ni (?uralar Fırkası) karşısında bulur. Ve sözümona komünist örgütlerini tasfiye eder. Ve ondan sonra Türkiye’deki işçi grup ve örgütlerinin birleşmesi için çaba gösterir.
Mustafa Suphi Türkiyeli sosyalist gruplarla, partilerle ilişkiler kurar. Komünistlerin parti birliği için hazırlık süreci başlatır. Hazırlık süreci meyvelerini verir. Bakû’deki Türkiyeli komünist örgütleri Eylül ayında kongre yöntemi ile toplar ve TKP’nin oluşturulmasını sağlar. Bakû Kongresi’nde 3. Enternasyona’li tanıyan sol sosyalist parti TSİÇF’de TKP’ye katılır. Türk Sosyal Demokrat Partisi üyeleri de TKP’ye katılır. Kongrede Mustafa Suphi Merkez Komitesi Başkanı seçilir. Türkiye’ye (Anadolu’ya) kaydırılacak bir Türk alayı oluşturur.
Bu gelişmelerden kuşku duyan Kemalistler gizlice Bakû’ye Ankara Temsilcisi ?evket Bey’i gönderir. ?evket Bey topladığı istihbaratla birlikte Mustafa Suphi’nin güçlü olduğunu söyler ve TKP’nin emperyalist devletlere karşı savaşımda eylem birliği yapmak istediklerini açıklar. Mustafa Kemal, Suphi’ye haber göndererek ülkeye dönmelerini engellemeye çalışır. Oysa Suphi ve yoldaşları ‘anayurdu’ ve emekçi halkları için emperyalizme karşı savaşmaya kararlıdır. Mustafa Kemal ise kendisinin dışında hiçbir hareketi istememektedir ve Bolşevik Devrimi’nin Türkiye’deki etkisinin güçlenmesinden, inisiyatifi kaybetmekten korkmaktadır/çekinmektedir. Suphi yoldaş, bütün gücü ile Türkiye’nin her bölgesinden gireceğini belirtir. İşte bu arada İttihatçıların başı yeminli Alman uşağı Enver Paşa nezaretinde Mustafa Kemal sahte bir legal Komünist Parti kurar. Millet Meclisi’nde birbirlerine utanmadan “yoldaş” diye hitap ederler. Ancak Suphi yoldaşın Türkiye sınırlarına dayanmasıyla bu oyun bozulur.
Erzurum Valisi Deli Hamit ve Kazım Karabekir’in hazırladıkları plana göre Suphi ve yoldaşları Erzurum’da ve bazı vilayetlerde aleyhlerinde bir halk gösterisi tertip edilerek şehre sokulmamışlar, oradan Trabzon’a kadarki yolda halkın onlara düşmanca davranması sağlanmıştı. Hatta Mustafa Suphi ve yoldaşlarını satan Merkez Komitesi eski üyelerinden olup aslında Enver’in Teşkilatı Mahsusa’sından olan Mehmet Emin ve Süleyman Sami’dir. Kars’ta Suphi ve yoldaşlarından ayrılmışlardır. Bayburt’ta sözde hastalanarak iki yüzbaşı gruptan ayrılmış, Nedim Ağalı ve Yakup son anda yapılan haince tertibi Trabzon Limanı’nın istihbarat sorumlusu Yahya Kaptan’la da haberleşen Veteriner Yüzbaşı Abdül Kadir’in kardeşi Maçka’da Abdül Kadir’i gruptan ayırmayı başarır. Geriye kalanların hepsi öldürülecektir. Yine belirtelim Karadenizli olan şehitlerin birçoğu gelişlerinden akrabalarını haberdar etmişlerdir. O kadar ki Trabzon’da büyük bir karşılama tören hazırlığı yapılmıştır. Rus Konsolosu bunların arasındadır. Öğrenciler bunların arasındadır. Öğrenciler onun şehre girdiği caddenin kenarında sıraya girmişler, bu da sonradan Bakan olan Tahsin Bekin Balta’dan öğrenilmiştir. Yoldaşlarımızı karşılayanlar arasında Hıfzı Rahman Raşit Öymen de vardır. Kendisi öğretmen okulu öğretmenlerindendir. Yani Suphi ve yoldaşları şehre girebilseler olay tam tersine dönecektir.
Oysa Alman uşağı Enver’in Teşkilatı Mahsusa’sından olan Yahya Kaptan bu hazırlıkları bilerek tertibatını şehrin dışına almış, yolu Değirmendere’de kesmiş, Suphi ve yoldaşlarını şehre sokmadan doğrudan doğruya Buhti İskelesi’ne götürüp ağır hakaretlerle bir motora bindirip yola çıkarmıştır. Tertibin asıl siyasî sorumlusu Ankara Hükümeti, tertibin siyasî karar mekanizması Mustafa Kemal ve ekibidir. Tertibin uygulama mekanizmasının arkasında Müdafaa-i Hukuk Başkanı Barutçuzade Ahmet Efendi, Faik Ahmet Barutçu’nun babası bulunmaktadır. Ayrıca şimdi parlamentodaki Ahmet Barutçu torunlarıdır. Motor hareket ettikten sonra Suphi ve yoldaşları Ankara’ya gidecek yola, İnebolu yoluna sapılmayıp Batum’a doğru gidildiğini görünce motoru ele geçirmişler, ancak daha güçlü bir gemi ile arkalarından yetişen Molla Bey kabadayılarından Faik ve arkadaşları hepsini boğuşma sonunda öldürüp denize atmışlardır. Katledilen 15 şehidimiz için, yoldaş Mustafa Suphi’nin eşi Tamara yoldaşımızı Alman casus ve uşakları olan Yahya Kahya ve gözü dönmüş Kemalist barbarlar, kafileden zorla ayırarak 1 hafta boyunca her türden işkence yaparak öldürmüşlerdir. İşte bu konunun ortaya çıkmaması için Enver’in istihbarat görevlisi, limanda istihbarat görevi yapan yoldaşlarımızın katillerinden biri olan Yahya Kaptan, Kemalizmin işlediği ve kurduğu tuzak ve komploları ifşa etmemesi için Trabzon Meydanı’nda, tertibi düzenleyen siyasî mekanizma tarafından öldürülmüştür.
Osmanlı İmparatorluğu’nun torunları olması iddiasında bulunan bu faşist diktatörlük marka malı olmuş numunelerdir. Mustafa Suphi ve 15’ler yaşıyor, yaşatacağız. Onun nesli olarak sınıfsız toplumu kurana dek savaşacağız. ?an olsun 15 yoldaşa!
Onları unutmak ihanettir!
“Osmanlı’dan günümüze her doğan bebeğin kundağına kefen koymaktadır faşist diktatörlük!”
Not: Suphi yoldaşımız beraberinde Bakû’de parti kurucuları:
TKP -14 Temmuz1919 -
. Mustafa Suphi
. Maksut Ekşi
. Kadir Erzurumlu
. Osman Topçuoğlu
. Murat Sarı
. Mustafa Börklüce
. Ali Rıza Keskin
* * *
Gaga burun teknenin dümen suyunda
O motor eşlik ediyormuş
Kuduzca geliyor peşlerinden
Suphi daha orada bir bakışta anladı işi
TUZAK Sürmene açıklarında arayı erittiler
Sonra borda borda gelip iskeleden korkunç bir çatırtıyla rampa ettiler
Hesaba katılmazsa Suphi’nin eşi
15’e karşı 45 faşist haydut atladı küpeşteden içeri
Kırkbeş yatağan hançer, satır, balta
Zıpkalı kırkbeş kudurgan köpek başlarında Faik Reis
Yahya Kahya’nın adamı plân gereğince götürüp üzere ağasına
Suphi’nin karısını
Küfür etmeye başladı soy sop Suphi de kavradı hainin yakasını
Dertop edip haykırdı Suphi
Seni gönderenler hapis, zindan, kan, ateş ve halkımın kurtuluş
Hareketini durduramayacak
Kanlı sultanların rezil akıbeti halkı inletenler ile ettiğini bulacak
Patlamıştı başı üstünde balta satır o anda
Hepsi birden koroca ilk sözcükleri ile
Enternasyonal’i haykırabildiler ancak
Derken ilk vuruşta düştü omuza en yüklü kaya
Ve gecede bir kadın çığlığı idi
Duyulan Mustafa Mustafaaaaa… Yoldaş
Karısı Tamara
Dalgalar tekrarladı çığlığı yüz kere
Yüzlerce defa Karadeniz boyandı
KIZILA!
Fahri Erdinç
(Bulgaristan’da yaşayan bir TKP’li)
28 Kasım 2008
Not: Bu şiirin yazarı Fahri Erdinç yoldaşım şair ve yazar idi. 6 yıl önce Sofya’da yaşamını sonlandırdı.
Internet Explorer 5 ve 6 sürümleri ile siteyi doğru görüntüleyemezsiniz.
Sitede gördüğünüz teknik aksaklık ve arızaları bize bildiriniz.